Investeren in contact, juist bij kwetsbare groepen
Vanaf het begin van mijn bestaan als huisarts heb ik gezocht naar een andere manier van huisarts zijn. Hoe kan ik mijn vak verder verdiepen? Antwoord: door huisarts te zijn voor kwetsbare doelgroepen. Zo kwam de zorg voor daklozen en asielzoekers op mijn pad.
“Contact maken met patiënten, ook als ze een andere achtergrond hebben of de zorg wantrouwen, dat is wat ik als dokter belangrijk vind.”
Die ene verslaafde patiënt
Onze huisartspraktijk werkt samen met daklozenopvang De Herberg. Bezoekers die geen vaste huisarts hebben, kunnen altijd bij ons terecht. We proberen superlaagdrempelig te zijn, elke dag zitten we een uurtje klaar voor het inloopspreekuur om de mensen te woord te staan. Want een afspraak maken als je geen telefoon hebt, of geen beltegoed, of als je eerst je shot drugs moet halen, kan heel ingewikkeld zijn. Eén patiënt is me altijd bijgebleven. Een verslaafde man, in de zestig, hij gebruikte z’n leven lang cocaïne en methadon. ‘Hier kom ik nooit meer van af’, zei hij en dat was ook zo. Een tijd was hij dakloos, maar later kreeg hij een eigen woonplek. Wantrouwend jegens de zorg was hij ook, dus dat zwaar verwaarloosde huis kwamen we eerst niet in. Ik bleef het proberen totdat hij eindelijk wat meer openstond voor hulp. Toen bleek dat hij zoveel vaatschade had door het jarenlange drugsgebruik dat het weefsel in zijn benen necrotisch werd, met veel pijn tot gevolg. Uiteindelijk kregen we hem naar het ziekenhuis, waar hij goede terminale zorg kreeg. Voordat hij overleed heb ik hem nog opgezocht. Ik heb niet zoveel kunnen doen als dokter, maar een waardig sterfbed hebben we hem wel kunnen geven. Dat betekent ook veel.
Vertrouwenspersoon in het AZC
In het nieuwe AZC in Zwolle ben ik een dag per week in dienst als huisarts. De meeste bewoners komen uit Syrië en spreken alleen Arabisch, soms een beetje Engels. Je verwacht het misschien niet, maar veel mensen komen met de ‘gewone’ huisartsenkwalen. Wat deze groep wel bijzonder maakt, is de achtergrond van de mensen. Altijd een vluchtverhaal, soms met traumatische gebeurtenissen die invloed hebben op hun gezondheid. Ook de onzekerheid, de lange wachttijd en het feit dat familie nog is achtergebleven in Syrië geven stress. Wij beoordelen niet de procedure en ook niet de situatie van de bewoners. Nee, we staan gewoon de mensen bij waar dat nodig is. En zo word je langzamerhand een soort vertrouwenspersoon.
Natuurlijk, soms is er frustratie of stress of een ingewikkelde casus. De mensen hebben verwachtingen die niet altijd stroken met de Nederlandse huisartsenzorg. Dus wat we vaak doen is hen bijbrengen hoe ons gezondheidslandschap eruitziet. Die gezondheidseducatie maakt het vak ook leuk. Het is gewoon een interessante doelgroep. Ik leer regelmatig nieuwe dingen over waar mensen vandaan komen, de cultuur, het geloof. Dat is ook verdieping in je vak. En het is fijn werken met het medische team in het AZC: een assistente, een verpleegkundige, een praktijkondersteuner GGZ en ik als huisarts.
‘Professionele nabijheid’
Contact maken met patiënten, ook als ze een andere achtergrond hebben of de zorg wantrouwen, dat is wat ik als dokter belangrijk vind. Waarom is die ene verslaafde patiënt me zo goed bijgebleven? Omdat ik ondanks alles een soort band met hem heb kunnen opbouwen. ‘Professionele nabijheid’, noemt straatdokter en voorvechter van goede zorg Michelle van Tongerloo dat. Het is échte betrokkenheid bij iemands situatie, zodat er vertrouwen ontstaat. Als praktijk proberen we dit en volgens mij zijn we er goed in. Het is heel mooi om op deze manier mijn vak uit te oefenen.